Nowa decyzja Europejskiego Inspektora Ochrony Danych wzmacnia ochronę inspektorów ochrony danych w instytucjach UE

Na początku 2026 r. Europejski Inspektor Ochrony Danych przyjął decyzję 01/2026, ustanawiającą szczegółowe zasady dotyczące wymogu uzyskania uprzedniej zgody przed zwolnieniem inspektora ochrony danych w instytucjach i organach UE.

Na pierwszy rzut oka może się to wydawać jedynie wyjaśnieniem proceduralnym. W rzeczywistości jest to bardzo silny sygnał dotyczący niezależności, odpowiedzialności i strukturalnej roli funkcji inspektora ochrony danych w instytucjach publicznych.

Foto: Freepik

Decyzja jasno określa jedną zasadę:

➡️ Inspektor ochrony danych nie może zostać zwolniony tylko dlatego, że jego porady są niewygodne.

Zgodnie z rozporządzeniem (UE) 2018/1725 inspektor ochrony danych może zostać zwolniony tylko wtedy, gdy nie spełnia już warunków wymaganych do wykonywania swoich obowiązków i tylko za uprzednią zgodą Europejskiego Inspektora Ochrony Danych.

EIOD określa obecnie szczegółowo:

➡️ Co stanowi „zwolnienie”

➡️ Jakie dokumenty należy przedłożyć

➡️ W jaki sposób należy zapewnić prawo do bycia wysłuchanym

➡️ Jakie warunki będzie oceniać EIOD

➡️ Jakie środki naprawcze mają zastosowanie, jeśli instytucje pomijają wymóg uzyskania zgody

Tworzy to przewidywalne i przejrzyste ramy mające na celu ochronę inspektora ochrony danych przed działaniami odwetowymi lub pośrednią penalizacją.

Chociaż decyzja ta ma bezpośrednie zastosowanie do instytucji, agencji i organów UE podlegających nadzorowi EIOD, jej skutki sięgają znacznie dalej. Inspektor ochrony danych jest funkcją chronioną strukturalnie, której niezależność musi być zabezpieczona.

W praktyce nadal zbyt często spotykam się z następującymi sytuacjami:

➡️ inspektorzy ochrony danych podlegający kierownictwu operacyjnemu bez zabezpieczeń

➡️ Łączenie ról, które powoduje rzeczywiste konflikty interesów

➡️ Ograniczenia budżetowe lub czasowe, które skutecznie osłabiają niezależność

➡️ Próby „przekształcenia” funkcji inspektora ochrony danych, gdy jego porady stają się niewygodne

RODO wymaga już, aby inspektor ochrony danych działał niezależnie i nie otrzymywał instrukcji dotyczących wykonywania swoich zadań. Niniejsza decyzja pokazuje, jak wygląda rzeczywista instytucjonalna ochrona tej zasady.

Link

Autor: Sebastian Burgemejster